Kê khai giá thấp hơn khi mua, bán tài sản – lợi bất cập hại

Theo quy định, khi mua bán tài sản, tổ chức, cá nhân phải nộp các khoản thuế thu nhập, thuế giá trị gia tăng, lệ phí công chứng, lệ phí trước bạ… trong đó, khoản “nặng ký” nhất thường là thuế thu nhập, thuế giá trị gia tăng.

Do đó, lâu nay, tổ chức, cá nhân có thói quen khi khi đến tổ chức hành nghề công chứng để công chứng Hợp đồng chuyển nhượng tài sản, thường kê khai giá chuyển nhượng thấp hơn giá trị thực tế rất nhiều lần nhằm giảm thiểu số thuế, phí phải nộp. Ví dụ như thỏa thuận mua bán với giá gần 01 tỷ đồng thì trong Hợp đồng chỉ kê khai khoảng 300 – 400 triệu đồng, thậm chí giá hơn 03 tỷ đồng nhưng trong Hợp đồng lại thống nhất chỉ ghi hơn 100 triệu đồng – một con số rất chi là phi thực tế….

Trước mắt, việc kê khai giá thấp hơn có vẻ như rất có lợi, “tiết kiệm” được một khoản thuế, phí không nhỏ. Nhưng thực tế, lại tiềm ẩn rất nhiều rủi ro với cả bên mua và bên bán.

Thứ nhất: Dính dáng đến pháp luật, thậm chí là tù tội

Hành vi khai man giá, ghi giá thấp hơn thực tế trên Hợp đồng chuyển nhượng để giảm tiền thuế là vi phạm pháp luật. Nhẹ thì bị xử phạt vi phạm hành chính, nộp lại đủ số tiền thuế và tiền phạt vào ngân sách nhà nước; nặng thì phạt tiền hoặc phạt tù.

Theo Điều 200 Bộ luật Hình sự thì người nào trốn thuế với số tiền từ 100 triệu đồng trở lên, hay dưới 100 triệu nhưng đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị kết án về tội trốn thuế, tội buôn lậu… chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 4,5 tỷ đồng, hoặc phạt từ 03 tháng đến 07 năm tù tùy theo mức độ vi phạm.

Thực tế thời gian qua cho thấy nhiều người đã bị xử phạt, bị khởi tố, xét xử về việc kê khai giá mua bán không đúng với thực tế (https://vnexpress.net/hai-co-dat-bi-khoi-to-vi-tron-thue-khi-ban-10-can-nha-5047284.html; https://thuvienphapluat.vn/banan/ban-an/ban-an-ve-toi-tron-thue-tron-thue-tncn-khi-ghi-gia-chuyen-nhuong-dat-thap-hon-gia-thuc-te-so-2420-361371; …)

Thứ hai: Việc mua bán có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu

Theo quy định pháp luật dân sự, một trong các điều kiện để Hợp đồng có hiệu lực là không được vi phạm điều cấm của pháp luật, không được giả tạo để che dấu giao dịch khác…. Việc Hợp đồng chuyển nhượng ghi giá thấp có thể sẽ bị Tòa án bị tuyên vô hiệu do đã vi phạm quy định pháp luật dân sự khi ký kết Hợp đồng.

Thứ ba: Có nguy cơ “mất trắng” tài sản nếu bên mua hoặc bên bán “lật kèo”, không tuân thủ thỏa thuận thanh toán ngoài hợp đồng

Ví dụ như khi mua bán, thỏa thuận với nhau là giá 03 tỷ nhưng ghi trên hợp đồng chỉ hơn 100 triệu. Sau khi hợp đồng được công chứng, bên mua nhất quyết cho rằng giấy trắng mực đen, có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền là hơn 100 triệu nên chỉ chuyển đúng số tiền này và yêu cầu giao tài sản; thậm chí khởi kiện ra Tòa để yêu cầu phải giao tài sản với số tiền “thuận mua, vừa bán” là hơn 100 triệu. Để giữ được tài sản hoặc để đòi được số tiền còn thiếu là cả chặng đường gian nan, mệt mỏi.

Hay như tuy đã thỏa thuận hơn 03 tỷ, bên mua đã sẵn sàng chồng tiền nhưng bên bán lại thấy mình bán “hớ” so với giá thị trường, muốn đòi thêm nên nhất quyết không chịu giao tài sản; không đồng ý thì khởi kiện ra Tòa cho rằng việc mua bán này 02 giá, là gian dối, yêu cầu hủy Hợp đồng mua bán. Khi ra Tòa, không những “được” hủy Hợp đồng, còn bị truy tố ngược lại về Tội trốn thuế….

Do đó, khi được “tư vấn” kê khai giá thấp hơn giá trị thực tế trong Hợp đồng mua bán, chuyển nhượng tài sản – các bên cần cân nhắc lựa chọn “tiết kiệm” được một khoản tiền, đồng thời đối mặt với nhiều thiệt hại nặng nề hơn khoản tiền “tiết kiệm” được rất nhiều hay thực hiện nghiêm minh quy định pháp luật để đảm bảo sự vững chắc, an ổn về sau./.

Quang Huy