Đắk Lắk ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030

Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Quyết định số 102/2026/QĐ-UBND ngày 15/9/2026 ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn tỉnh. Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 25/9/2026. Bộ tiêu chí được xây dựng trên cơ sở Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030.

Bộ tiêu chí là cơ sở để các sở, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội, UBND các xã và các cơ quan, tổ chức có liên quan tổ chức thực hiện, theo dõi, đánh giá kết quả xây dựng xã nông thôn mới trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030.

Một điểm đáng chú ý của Bộ tiêu chí là các yêu cầu được thiết kế theo 3 nhóm xã, gồm xã nhóm 1, xã nhóm 2 và xã nhóm 3, qua đó bảo đảm các tiêu chí được áp dụng phù hợp với đặc điểm, điều kiện phát triển của từng địa bàn.

Theo đó, nhiều chỉ tiêu được quy định với mức yêu cầu khác nhau giữa các nhóm xã. Chẳng hạn, về tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người, xã nhóm 1 phải đạt từ 11%/năm trở lên, xã nhóm 2 đạt từ 9,5%/năm trở lên; chỉ tiêu chung đặt ra mức bình quân từ 9,5% - 12%/năm. Đối với mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, kinh tế xanh hoặc kinh tế tuần hoàn, xã nhóm 1 phải có ít nhất 03 mô hình, nhóm 2 ít nhất 02 mô hình và nhóm 3 ít nhất 01 mô hình.

Cách phân nhóm cũng được thể hiện xuyên suốt trong các lĩnh vực. Trong giáo dục, tỷ lệ trường học đạt chuẩn quốc gia lần lượt là từ 90% đối với xã nhóm 1, từ 80% đối với xã nhóm 2 và từ 70% đối với xã nhóm 3; tỷ lệ người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông và tương đương lần lượt đạt từ 90%, 85% và 80%.

Bộ tiêu chí tập trung thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng nâng cao giá trị sản xuất, tạo việc làm và thu nhập bền vững cho người dân. Các xã phải chú trọng phát triển vùng nguyên liệu tập trung đối với cây trồng, vật nuôi chủ lực; phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, phát triển du lịch nông thôn và nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã.

Đáng chú ý, Bộ tiêu chí bổ sung yêu cầu về tỷ lệ hộ nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi. Chỉ tiêu chung là từ 40% trở lên, trong đó xã nhóm 1 phải đạt từ 60%, nhóm 2 từ 50% và nhóm 3 từ 40%. Đồng thời, mỗi xã phải có ít nhất 01 khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề được công nhận hoặc khu vực sản xuất dịch vụ quy mô phù hợp được quy hoạch, đầu tư xây dựng và đáp ứng quy định của pháp luật.

Đào tạo nguồn nhân lực nông thôn được xác định thành một nhóm tiêu chí riêng, gồm 02 chỉ tiêu: tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ và tỷ lệ người trong độ tuổi theo học các trình độ sau trung học phổ thông.

Theo đó, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ phải đạt từ 40% đối với xã nhóm 1, 35% đối với xã nhóm 2 và 27% đối với xã nhóm 3. Tỷ lệ người trong độ tuổi theo học các trình độ sau trung học phổ thông lần lượt đạt từ 60%, 50% và 40% đối với ba nhóm xã.

Trong lĩnh vực hạ tầng kinh tế - xã hội, Bộ tiêu chí bổ sung, làm rõ yêu cầu chủ động về phòng, chống thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ”. Theo đó, xã nhóm 1 phải đạt mức Tốt, xã nhóm 2 đạt mức Khá và xã nhóm 3 đạt mức Đạt.

Lĩnh vực y tế cũng được quy định cụ thể hơn với yêu cầu trạm y tế xã theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, bảo đảm cung ứng các dịch vụ cơ bản, thiết yếu về phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám bệnh, chữa bệnh và các dịch vụ chăm sóc xã hội. Tiêu chí này được áp dụng đối với cả ba nhóm xã.

Về giảm nghèo và an sinh xã hội, tỷ lệ nghèo đa chiều được quy định không quá 2% đối với xã nhóm 1, 5% đối với xã nhóm 2 và 13% đối với xã nhóm 3; tỷ lệ hộ có nhà ở kiên cố tương ứng phải đạt từ 95%, 85% và 75%.

Bộ tiêu chí đồng thời yêu cầu các xã thực hiện tiêu chuẩn “5 không, 3 sạch, 3 an”, bảo đảm bình đẳng giới, phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới, phòng chống xâm hại trẻ em và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số tiếp tục là một nội dung quan trọng trong xây dựng nông thôn mới. Bộ tiêu chí yêu cầu đẩy mạnh xử lý hồ sơ, công việc trên môi trường điện tử, số hóa dữ liệu về nông nghiệp và môi trường, sử dụng chữ ký số chuyên dùng công vụ, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và khai thác, sử dụng lại dữ liệu số hóa.

Đối với hồ sơ công việc về nông nghiệp và môi trường được xử lý trên môi trường điện tử, tỷ lệ yêu cầu lần lượt là từ 95% đối với xã nhóm 1, 85% đối với xã nhóm 2 và 70% đối với xã nhóm 3. Các xã nhóm 1 và nhóm 2 phải triển khai mô hình thôn thông minh với số lượng tương ứng ít nhất 02 mô hình và 01 mô hình; đối với xã nhóm 3 không quy định chỉ tiêu này.

Bộ tiêu chí yêu cầu hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn trên địa bàn bảo đảm yêu cầu về bảo vệ môi trường; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được phân loại, thu gom, xử lý đạt từ 80% trở lên và tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt chôn lấp trực tiếp không quá 50% tổng lượng chất thải rắn phát sinh.

Đồng thời, tỷ lệ chất thải chăn nuôi, chất thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp được thu gom, xử lý, tái chế thành sản phẩm, nguyên liệu, nhiên liệu, phân bón phải đạt từ 90% trở lên; 100% cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, làng nghề thuộc diện áp dụng phải tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Tăng cường tiếp cận pháp luật, bảo đảm an ninh, trật tự

Trong nhóm tiêu chí về tiếp cận pháp luật và an ninh, quốc phòng, xã phải đạt chuẩn tiếp cận pháp luật; bảo đảm an ninh, trật tự, duy trì hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc và phát huy hiệu quả lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.

Đáng chú ý, Bộ tiêu chí đặt ra yêu cầu có hệ thống camera AI giám sát an ninh trên địa bàn toàn xã. Đây là một trong những nội dung thể hiện việc tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ trong bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở. Bên cạnh đó, các xã phải xây dựng lực lượng dân quân “vững mạnh, rộng khắp” và hoàn thành các chỉ tiêu quân sự, quốc phòng theo quy định.

Với việc quy định cụ thể các tiêu chí, chỉ tiêu theo từng nhóm xã, Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 của tỉnh Đắk Lắk tạo cơ sở để các địa phương tổ chức thực hiện, theo dõi và đánh giá kết quả xây dựng nông thôn mới phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời gắn phát triển kinh tế với nâng cao chất lượng đời sống, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, tiếp cận pháp luật và bảo đảm an ninh, quốc phòng trên địa bàn tỉnh./.

Đặng Hợi