Tầm quan trọng của công tác bảo vệ trẻ em trước thiên tai

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, Việt Nam là một trong 13 quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi các hiện tượng thời tiết cực đoan trên toàn cầu. Mỗi năm, các cơn bão, lũ quét, sạt lở đất, nắng nóng khắc nghiệt không chỉ gây thiệt hại về tài sản, sinh kế mà còn đe dọa nghiêm trọng đến sự an toàn, sức khỏe và tương lai của hàng triệu trẻ em trên cả nước.

Trẻ em là nhóm dễ bị tổn thương nhất khi xảy ra thiên tai: các em còn hạn chế về kỹ năng tự bảo vệ, khả năng nhận diện nguy cơ và sức chống chịu thể chất lẫn tinh thần. Khi thiên tai xảy ra, trẻ em dễ bị tách khỏi gia đình, mất đi cơ hội học tập, nguồn nước sạch, dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đồng thời đối mặt với rủi ro bị bạo lực, xâm hại hay bỏ rơi. Đặc biệt, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em khuyết tật, trẻ em dân tộc thiểu số ở vùng có nguy cơ cao càng gặp nhiều bất lợi hơn.

Nhằm nâng cao năng lực cho các cấp chính quyền, cán bộ, gia đình và cộng đồng trong việc bảo vệ trẻ em trước các tác động của thiên tai, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai phối hợp cùng UNICEF đã xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn Bảo vệ trẻ em trong thiên tai và biến đổi khí hậu. Bộ tài liệu này được biên soạn dựa trên các quy định pháp luật trong nước của các Bộ luật, luật liên quan đến bảo vệ trẻ em, như: Luật Trẻ em (2016); Bộ luật Hình sự (2015), Luật Xử lý vi phạm hành chính (2012), Bộ luật Dân sự (2015), Bộ luật Tố tụng hình sự (2015), Bộ luật Tố tụng dân sự (2015), Luật Hôn nhân và Gia đình (2014), Bộ luật Lao động (2019), Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (2022), Luật Phòng, chống thiên tai (2013)… cũng như các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật, bao gồm: Nghị định (ví dụ, Nghị định số 56/2017/NĐ-CP, Nghị định số 80/2017/NĐ-CP), thông tư quy định chi tiết và hướng dẫn chi tiết thi hành luật cùng các tiêu chuẩn quốc tế về bảo vệ trẻ em, cung cấp lộ trình rõ ràng để triển khai công tác bảo vệ trẻ em trong mọi giai đoạn: từ phòng ngừa, ứng phó đến khắc phục hậu quả.

Để đưa nội dung của bộ tài liệu vào cuộc sống, mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng có thể thực hiện ngay các biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả sau:

1. Đối với gia đình

Luôn quản lý, theo dõi chặt chẽ trẻ em trong mùa mưa bão, tuyệt đối không để trẻ tự ý đi qua sông suối, đến các khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt khi có cảnh báo thiên tai.

Trang bị cho trẻ các kỹ năng sống thiết yếu: kỹ năng thoát hiểm khi có hỏa hoạn, kỹ năng phòng tránh đuối nước, cách gọi cứu trợ khi gặp tình huống khẩn cấp và nhớ chính xác số điện thoại của người thân, lực lượng chức năng.

Chuẩn bị sẵn túi sơ tán khẩn cấp có đủ vật dụng cần thiết cho trẻ (thuốc uống, quần áo ấm, đồ ăn nhẹ, đồ chơi nhỏ giúp trẻ giảm căng thẳng) và xác định trước lộ trình, nơi ở tạm an toàn.

2. Đối với nhà trường và các tổ chức đoàn thể

Lồng ghép nội dung nhận diện nguy cơ thiên tai, kỹ năng tự bảo vệ vào các buổi sinh hoạt ngoại khóa, bài học giáo dục công dân để trẻ chủ động phòng tránh rủi ro.

Tổ chức diễn tập phòng tránh thiên tai định kỳ để trẻ làm quen với quy trình sơ tán, ứng phó thực tế khi có sự cố xảy ra.

Phát huy vai trò của các câu lạc bộ thiếu nhi, đội, nhóm thanh niên để lan tỏa thông tin về bảo vệ môi trường, giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu ngay tại cộng đồng.

3. Đối với chính quyền địa phương

Lồng ghép nội dung bảo vệ trẻ em vào mọi kế hoạch phòng, chống thiên tai của địa phương, ưu tiên nguồn lực hỗ trợ các gia đình có trẻ em ở vùng có nguy cơ cao.

Tăng cường phối hợp liên ngành giữa ngành giáo dục, y tế, lao động - thương binh và xã hội để kịp thời phát hiện, can thiệp hỗ trợ các trường hợp trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Xây dựng các khu sơ tán đảm bảo điều kiện an toàn, riêng tư cho trẻ em, có không gian vui chơi, học tập tạm thời để giảm bớt ảnh hưởng tâm lý sau thảm họa.

Bảo vệ trẻ em trước thiên tai và biến đổi khí hậu không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng, mà là nhiệm vụ của mỗi người trong cộng đồng. Chỉ khi chung tay hành động từ những việc nhỏ nhất, chúng ta mới có thể xây dựng một môi trường sống an toàn, lành mạnh, để mọi trẻ em được phát triển toàn diện và vững bước trước mọi thử thách của thời tiết.

👉Các đơn vị, cá nhân có thể truy cập và tải đầy đủ bộ tài liệu hướng dẫn Bảo vệ trẻ em trong thiên tai và biến đổi khí hậu để nghiên cứu, phổ biến rộng rãi đến mọi tầng lớp nhân dân trên địa bàn theo đường Link: https://q.me-qr.com/mtj2hdhb

Lê Thủy