Nghị quyết 10-NQ/TW: Chuyển mình mạnh mẽ từ thu hút vốn sang kiến tạo hệ sinh thái kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao

Ngày 30/6/2026, tại Hội trường Diên Hồng, Bộ Chính trị đã tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 08/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Tại Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã trình bày những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết, nhằm thống nhất nhận thức và định hướng tổ chức thực hiện trong toàn hệ thống chính trị.

Trong gần 40 năm qua, chủ trương mở cửa và thu hút đầu tư nước ngoài là một quyết sách chiến lược đúng đắn của Đảng. Việt Nam đã trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn của khu vực, thu hút trên 549 tỷ USD vốn đăng ký, với hơn 46 nghìn dự án còn hiệu lực.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu to lớn, mô hình phát triển hiện nay cũng đã bộc lộ những giới hạn. Chất lượng và sức lan tỏa của một bộ phận dự án còn thấp; liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước chưa chặt chẽ; chuyển giao công nghệ, phát triển công nghiệp hỗ trợ chưa tương xứng với tiềm năng.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược, sự phát triển đột phá của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cùng sự dịch chuyển của các chuỗi cung ứng và dòng vốn toàn cầu đang đặt ra những yêu cầu mới. Việt Nam cần một tư duy phát triển mới đối với kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Chính từ yêu cầu đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW - đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang tư duy phát triển hệ sinh thái kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Có thể khái quát tinh thần cốt lõi của Nghị quyết bằng một nhận định: "Nghị quyết số 10-NQ/TW chuyển trọng tâm từ mục tiêu thu hút các dòng vốn quốc tế sang phát huy hiệu quả các dòng vốn đó để cùng với nội lực của đất nước kiến tạo những năng lực phát triển mới của quốc gia".

Trong bài phát biểu, Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh: "Nếu gần bốn mươi năm qua, nhiệm vụ trọng tâm là mở cửa để thu hút và phát huy hiệu quả các nguồn lực quốc tế, thì trong giai đoạn mới, nhiệm vụ trọng tâm là phát huy các nguồn lực đó để kiến tạo những năng lực phát triển mới của quốc gia".

Sáu chuyển đổi lớn về tư duy phát triển được thể hiện trong Nghị quyết, đó là:

Thứ nhất, chuyển từ tư duy thu hút đầu tư nước ngoài sang phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, tiếp cận toàn diện cả đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp, thị trường vốn và các thiết chế tài chính quốc tế.

Thứ hai, chuyển từ coi trọng quy mô vốn sang coi trọng chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng - lựa chọn các dự án có công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại.

Thứ ba, chuyển từ ưu đãi theo đầu vào sang ưu đãi theo kết quả, gắn với thực hiện các cam kết về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Thứ tư, chuyển từ phát triển FDI đơn lẻ sang phát triển đồng bộ hệ sinh thái các dòng vốn quốc tế, đặt đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp, thị trường vốn, trung tâm tài chính quốc tế và các không gian phát triển mới trong một chỉnh thể thống nhất.

Thứ năm, chuyển từ quản lý đầu tư sang kiến tạo môi trường đầu tư và phát triển, tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia.

Thứ sáu, chuyển từ cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương sang điều phối phát triển ở tầm quốc gia, tăng cường liên kết vùng và liên kết giữa các khu vực kinh tế.

Nghị quyết đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến có sức cạnh tranh thu hút nguồn vốn nước ngoài trung và dài hạn chất lượng cao:

- Đến năm 2030, Nghị quyết đặt ra 04 định hướng lớn:

(i) Thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, trong đó vốn thực hiện đạt 150 - 200 tỷ USD;

(ii) Nâng cao chất lượng dòng vốn, phấn đấu 70-75% vốn đăng ký mới đến từ các nền kinh tế phát triển và trên 50% tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số;

(iii) Có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài;

(iv) Nâng hạng thị trường chứng khoán lên thị trường mới nổi trước năm 2030, tạo nền tảng thu hút mạnh mẽ hơn các dòng vốn đầu tư gián tiếp quốc tế.

- Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành điểm đến hàng đầu của các dòng vốn quốc tế chất lượng cao; đồng thời là trung tâm sản xuất, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và điều hành khu vực của nhiều tập đoàn đa quốc gia, qua đó nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu; khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và đóng góp khoảng 30% GDP.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Nghị quyết xác định 07 nhóm nhiệm vụ đột phá, gồm:

Thứ nhất, đổi mới nhận thức, thống nhất tư duy trong toàn hệ thống chính trị, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển.

Thứ hai, đột phá về thể chế, tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có sức cạnh tranh quốc tế.

Thứ ba, phát triển đồng bộ nguồn nhân lực và kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, hạ tầng số và dữ liệu.

Thứ tư, định hướng thu hút đầu tư thế hệ mới, ưu tiên các dự án công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, trung tâm nghiên cứu và phát triển.

Thứ năm, nâng cao hiệu quả lan tỏa của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ sáu, phát triển đồng bộ đầu tư gián tiếp nước ngoài và thị trường tài chính, đẩy mạnh nâng hạng thị trường chứng khoán.

Thứ bảy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường điều phối ở tầm quốc gia.

Bảy nhóm nhiệm vụ này tạo thành một chương trình hành động thống nhất, trong đó: đổi mới nhận thức là tiền đề; hoàn thiện thể chế là khâu đột phá; nhân lực và hạ tầng là nền tảng; thu hút đầu tư thế hệ mới là động lực; liên kết và đổi mới sáng tạo là mục tiêu; phát triển thị trường vốn là điều kiện huy động nguồn lực; quản trị quốc gia hiện đại là yếu tố bảo đảm cho tổ chức thực hiện thành công.

Nghị quyết yêu cầu các cấp, các ngành khẩn trương cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch hành động với lộ trình, nhiệm vụ và trách nhiệm rõ ràng. Đối với Đảng ủy Quốc hội, cần khẩn trương thể chế hóa đầy đủ các chủ trương; Đảng ủy Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương tập trung hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết.

Có thể khẳng định, Nghị quyết số 10-NQ/TW đã mở ra một giai đoạn phát triển mới đối với kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài ở Việt Nam. Thành công của Nghị quyết đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với tinh thần thống nhất nhận thức, thống nhất hành động và quyết tâm thực hiện./.

Lê Thủy