Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về giám định tư pháp để đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Kể từ ngày 01/5/2026, Luật Giám định tư pháp năm 2025 chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế Luật Giám định tư pháp năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020). Luật Giám định tư pháp năm 2025 được xây dựng theo mô hình Luật “khung” nên chỉ “định khung”, khái quát các vấn đề chính – còn các nội dung cụ thể, chi tiết sẽ được quy định cụ thể tại Nghị định của Chính phủ và Thông tư của các bộ, ngành theo trách nhiệm, thẩm quyền quản lý nhà nước được giao.

1. Để triển khai thi hành Luật, ngày 19/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 177/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Giám định tư pháp năm 2025 (Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2026). Theo đó, Nghị định này quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành đối với các nội dung chính sau:

• Trình tự, thủ tục bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp; công nhận, hủy bỏ công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc;
• Hệ thống tổ chức giám định tư pháp công lập và chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức; trình tự, thủ tục công nhận, hủy bỏ công nhận đối với tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc; thành lập, hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp.
• Việc quản lý đối tượng giám định tư pháp; cơ cấu tổ chức và nguyên tắc hoạt động của Hội đồng giám định tư pháp
• Chi phí giám định tư pháp, cơ chế, chính sách cho người, tổ chức giám định tư pháp.
• Quản lý nhà nước về giám định tư pháp.

2. Liên quan đến điều kiện, tiêu chuẩn bổ nhiệm giám định viên tư pháp và quy trình giám định tư pháp trong từng lĩnh vực cụ thể, một số bộ, ngành đã ban hành Thông tư quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực quản lý nhà nước được giao, gồm:

(01) Thông tư số 04/2026/TT-BVHTTDL ngày 30/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

(02) Thông tư số 21/2026/TT-BGDĐT ngày 31/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

(03) Thông tư số 5/2026/TT-BNV ngày 31/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực nội vụ.

(04) Thông tư số 18/2026/TT-BKHCN ngày 15/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

(05) Thông tư số 08/2026/TT-BYT ngày 24/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế hướng dẫn về giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Y tế.

(06) Thông tư số 04/2026/TT-BTP ngày 29/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực tư pháp.

(07) Thông tư số 23/2026/TT-BCT ngày 29/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Công thương quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công thương.

(08) Thông tư số 15/2026/TT-BXD ngày 29/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Xây dựng.

(09) Thông tư số 46/2026/TT-BTC ngày 29/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn một số nội dung về giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính.

(10) Thông tư số 21/2026/TT-BNNMT ngày 29/4/2026 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định chi tiết một số điều của Luật Giám định tư pháp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

3. Để đảm bảo chế độ cho người, tổ chức thực hiện giám định, Thủ tướng Chính phủ cũng đã có Quyết định số 08/2025/QĐ-TTg ngày 04/4/2026 về chế độ bồi dưỡng giám định tư pháp (được sửa đổi, bổ sung tại Quyết định số 22/2026/QĐ-TTg ngày 01/5/2026), quy định rõ chế độ bồi dưỡng giám định tư pháp theo ngày công, theo vụ việc; nguồn kinh phí và nguyên tắc chi trả tiền bồi dưỡng giám định tư pháp.

Như vậy, hệ thống văn bản pháp luật về giám định tư pháp đang dần hoàn thiện để phục vụ công tác giám định theo yêu cầu./.

Nguyễn Hà