Dấu ấn từ cơ sở trong góp ý hoàn thiện chính sách trợ giúp pháp lý

Ngày 20/8/2026, đại diện Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước số 2 tỉnh Đắk Lắk tham gia góp ý Dự thảo Thông tư của Bộ Tư pháp quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và hướng dẫn một số vấn đề nghiệp vụ trợ giúp pháp lý. Các ý kiến tập trung vào yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số thực chất và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý.

Quang cảnh cuộc họp ngày 20/8/2026 của Tổ soạn thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và hướng dẫn một số vấn đề nghiệp vụ trợ giúp pháp lý. Điểm cầu tại Bộ Tư pháp được kết nối với các điểm cầu tại Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước các địa phương.

Luật số 05/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2027. Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện văn bản quy định chi tiết có ý nghĩa quan trọng nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi của hệ thống pháp luật và đáp ứng tốt hơn yêu cầu tiếp cận công lý của người dân.

Từ thực tiễn cơ sở đến quá trình xây dựng chính sách

Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước số 2 tỉnh Đắk Lắk có đại diện tham gia Tổ soạn thảo Thông tư của Bộ Tư pháp. Sự tham gia này góp phần đưa kinh nghiệm thực tiễn từ địa phương vào quá trình hoàn thiện chính sách, nhất là trong việc tháo gỡ những khó khăn phát sinh khi tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý ở cơ sở.

Tập trung hoàn thiện các quy định nghiệp vụ

Dự thảo Thông tư bao quát nhiều nội dung nghiệp vụ quan trọng như hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý, đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý, tập sự, tiếp nhận và thụ lý vụ việc, tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng, quản lý hồ sơ và đánh giá chất lượng vụ việc. Điểm đáng chú ý là dự thảo thể hiện rõ định hướng cải cách thủ tục hành chính, tiếp nhận hồ sơ trực tuyến và khai thác dữ liệu điện tử.

Tại cuộc họp, đại diện Trung tâm cơ bản thống nhất với Dự thảo Thông tư; đồng thời góp ý tập trung vào các điều 38, 39, 41, 43, 45, 46, 51 và 52. Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải phục vụ người dân, giảm thủ tục hành chính và hỗ trợ Trợ giúp viên pháp lý nâng cao chất lượng chuyên môn, cụ thể:

1. Chuyển đổi số phải thực chất, không làm phát sinh thêm thủ tục cho người dân.

Cơ quan tiếp nhận cần chủ động khai thác dữ liệu hợp pháp; chỉ yêu cầu người dân bổ sung giấy tờ khi không khai thác được dữ liệu, dữ liệu còn thiếu hoặc có mâu thuẫn cần xác minh.

2. Tăng cường liên thông dữ liệu giữa các cơ quan.

Cần tăng cường kết nối dữ liệu giữa Trung tâm trợ giúp pháp lý với Công an, Viện kiểm sát, Tòa án để rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, hỗ trợ người thực hiện trợ giúp pháp lý và dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động chuyên môn.

3. Ưu tiên bảo vệ quyền trong trường hợp cấp bách.

Với vụ việc cần thụ lý ngay, cần áp dụng nguyên tắc thụ lý trước, xác minh điều kiện sau để không làm chậm việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý, nhất là trong tố tụng hình sự.

4. Thống nhất tiêu chí về “vướng mắc pháp luật đơn giản”.

Cần có tiêu chí rõ để áp dụng thống nhất giữa các địa phương; trường hợp yêu cầu vượt quá phạm vi giải đáp đơn giản thì cần được thụ lý thành vụ việc trợ giúp pháp lý.

5. Chuyển đổi số phải góp phần giảm việc hành chính cho Trợ giúp viên.

Cần thực hiện nguyên tắc một dữ liệu chỉ nhập một lần, một hồ sơ có một mã định danh; dữ liệu trên Hệ thống được tái sử dụng để theo dõi, thống kê, báo cáo và thống nhất tên gọi “Hệ thống thông tin trợ giúp pháp lý”.

Bà Nguyễn Thị Khánh Duy, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước số 2 tỉnh Đắk Lắk, thành viên Tổ soạn thảo, phát biểu góp ý tại cuộc họp

Động lực thúc đẩy công tác trợ giúp pháp lý tại địa phương

Việc các ý kiến góp ý từ thực tiễn cơ sở được ghi nhận cho thấy vai trò quan trọng của đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý địa phương trong quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật về trợ giúp pháp lý. Đây cũng là cơ sở để Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước số 2 tỉnh Đắk Lắk tiếp tục nâng cao chất lượng vụ việc, phục vụ tốt hơn nhu cầu trợ giúp pháp lý của người dân trên địa bàn.

Trung tâm mong muốn Dự thảo Thông tư sẽ sớm được hoàn thiện và ban hành, tạo hành lang pháp lý thống nhất để các địa phương triển khai đồng bộ, hiệu quả; qua đó góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý.

Thành Tâm

Tổ Truyền thông số Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước số 2 tỉnh Đắk Lắk