Đắk Lắk đẩy mạnh phân cấp, phân quyền: Nền tảng cho chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả

Sau khi sáp nhập và chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh - xã), tỉnh Đắk Lắk đã tập trung nguồn lực triển khai đồng bộ công tác phân cấp, phân quyền, ủy quyền. Đây được xem là "chìa khóa" then chốt để bộ máy mới phát huy hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của một tỉnh có vị thế chiến lược mới.

Theo báo cáo mới nhất của UBND tỉnh Đắk Lắk gửi Bộ Nội vụ, năm 2025 là năm đặc biệt quan trọng khi tỉnh hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết của Quốc hội và chuyển sang vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong bối cảnh đó, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, tạo sự chủ động cho cấp cơ sở và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Hành trình chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi sáp nhập: Ngay từ giai đoạn trước khi sắp xếp đơn vị hành chính (từ 2020 đến 6/2025), cả hai tỉnh Đắk Lắk và Phú Yên (cũ) đã tích cực triển khai các nghị quyết của Chính phủ về phân cấp, phân quyền. Công tác rà soát, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật phân cấp được thực hiện trên nhiều lĩnh vực then chốt: Xác định rõ nguồn thu, nhiệm vụ chi và tỷ lệ phân chia giữa các cấp ngân sách từ năm 2017. Phân cấp toàn diện từ tuyển dụng, bổ nhiệm đến đào tạo, kỷ luật. Ban hành các quy chế phân cấp quản lý dự án, công trình thủy lợi, an toàn thực phẩm, quy hoạch đô thị...

Đặc biệt, năm 2023-2024, Đắk Lắk (cũ) đã thông qua và triển khai Đề án đẩy mạnh phân cấp đối với UBND cấp huyện, cấp xã, cho thấy sự chuẩn bị chủ động, bài bản cho mô hình chính quyền 2 cấp sau này.

Bước ngoặt 2025: Thực thi phân quyền mạnh mẽ trong mô hình 2 cấp. Kể từ ngày 01/7/2025, tỉnh Đắk Lắk chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Công tác phân cấp, phân quyền được đẩy lên một tầm cao mới với nguyên tắc "việc nào, cấp nào sát thực tế hơn, giải quyết kịp thời hơn thì giao cho cấp đó".

1. Hoàn thiện thể chế, phân quyền rõ ràng: Tỉnh đã khẩn trương ban hành hàng loạt văn bản quan trọng, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để phân quyền cho chính quyền cấp xã, như:

• Nghị quyết 16/2025/NQ-HĐND: Quy định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và cấp xã từ năm 2026.
• Các quyết định của UBND tỉnh: Phân cấp thẩm quyền quản lý tài sản công, xử lý tài sản công, ban hành tiêu chuẩn định mức (lĩnh vực tài chính); phân cấp thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (Công thương); phân cấp quản lý lao động nước ngoài (Nội vụ); phân cấp về dịch vụ vũ trường (Văn hóa, Thể thao và Du lịch)...

2. Tăng cường năng lực và sự chủ động cho cấp xã: Các xã, phường mới được thành lập đã nhanh chóng kiện toàn tổ chức bộ máy, ban hành quy chế làm việc nội bộ, bổ nhiệm cán bộ và triển khai ngay các nhiệm vụ được phân cấp. Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được củng cố, ứng dụng công nghệ thông tin để cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục, nâng cao sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

3. Đánh giá khách quan và tháo gỡ điểm nghẽn: Tỉnh đã chủ động rà soát, đánh giá tính khả thi của việc phân cấp trên 13 lĩnh vực và kiến nghị Trung ương sửa đổi các văn bản để tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế. Một minh chứng cho cách làm thực chất là việc không ban hành Nghị quyết về ủy quyền ký chứng thực tại cấp xã sau khi rà soát thấy cơ chế hiện hành đã đủ linh hoạt và nhu cầu thực tế không cao, tránh ban hành văn bản không cần thiết.

Báo cáo chỉ rõ những kết quả tích cực: Bộ máy tinh gọn hơn, giảm tầng nấc trung gian; phân cấp rõ ràng giúp tránh chồng chéo; tạo thuận lợi trong cải cách hành chính và thu hút đầu tư. Chính quyền cơ sở ngày càng chủ động, gần dân và giải quyết công việc hiệu quả hơn… Tuy nhiên, khó khăn, thách thức cũng không nhỏ: Khối lượng công việc chuyển xuống cơ sở tăng lên, trong khi nguồn lực (biên chế, tài chính, cơ sở vật chất) và thời gian chuẩn bị có hạn, gây áp lực cho đội ngũ cán bộ cấp xã. Một số nhiệm vụ chuyên môn cao đòi hỏi thời gian thích ứng và hướng dẫn chi tiết…

Để tiếp tục phát huy hiệu quả mô hình, tỉnh Đắk Lắk xác định các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026:

1. Tiếp tục hoàn thiện thể chế, rà soát, sửa đổi văn bản pháp luật về phân cấp cho sát thực tế.
2. Ổn định tổ chức bộ máy, bố trí sắp xếp hợp lý đội ngũ cán bộ, nâng cao năng lực chuyên môn.
3. Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số, phát triển cơ sở dữ liệu dùng chung để giảm thủ tục giấy tờ.
4. Ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư hạ tầng, đặc biệt là trụ sở làm việc và hạ tầng kỹ thuật cho cấp xã.
5. Xây dựng chính sách đặc thù hỗ trợ các xã vùng sâu, vùng xa, biên giới hoạt động hiệu quả.

Với quyết tâm chính trị cao và những bước đi bài bản, công tác phân cấp, phân quyền tại Đắk Lắk đang tạo đà quan trọng để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phát huy tối đa hiệu lực, hiệu quả, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân trên địa bàn tỉnh có vị thế chiến lược mới./.

Lê Thủy