Tỉnh Đắk Lắk tập trung chuyển đổi nghề khai thác hải sản để bảo vệ nguồn lợi và phát triển bền vững

Nhằm cân bằng lại cường lực khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái biển, UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Kế hoạch số 86/KH-UBND ngày 20/3/2026 chuyển đổi một số nghề khai thác hải sản ảnh hưởng lớn đến nguồn lợi và môi trường sinh thái trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch này được xây dựng trên cơ sở Quyết định số 208/QĐ-TTg ngày 10/3/2023 của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch số 2888/QĐ-BNN-TS ngày 19/7/2023 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Theo số liệu thống kê, toàn tỉnh Đắk Lắk hiện có 2.575 tàu cá với sản lượng khai thác biển hàng năm khoảng 68.000 tấn. Các nghề khai thác chủ yếu bao gồm: nghề câu chiếm 35,65% (918 tàu), nghề lưới kéo chiếm 4,78% (123 tàu), lưới rê chiếm 13,16% (339 tàu), lưới vây chiếm 15,35% (395 tàu), mành chiếm 28% (720 tàu) cùng một số nghề khác.

Với số lượng tàu cá lớn, phân bố rộng rãi, nếu không thực hiện chuyển đổi nghề cho ngư dân đang khai thác thủy sản ảnh hưởng lớn đến nguồn lợi và hệ sinh thái, nguy cơ cạn kiệt nguồn lợi thủy sản là rất cao. Đặc biệt, đa số ngư dân có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, thu nhập thấp, chủ yếu phụ thuộc vào hoạt động khai thác truyền thống, trình độ dân trí thấp, do đó việc chuyển đổi nghề cần có lộ trình và chính sách hỗ trợ phù hợp.

Mục tiêu cụ thể đến năm 2030: Chuyển đổi 133 tàu cá hoạt động ở vùng biển ven bờ và vùng lộng sang nuôi trồng thủy sản, dịch vụ nuôi trồng thủy sản, nghề cá giải trí hoặc các nghề khác. Trong đó: Chuyển đổi 83 tàu cá có chiều dài từ 6 mét đến dưới 12 mét hoạt động ở vùng ven bờ. Chuyển đổi 50 tàu cá có chiều dài từ 12 mét đến dưới 15 mét hoạt động ở vùng lộng.

Đồng thời, chuyển đổi 50 tàu cá hoạt động ở vùng biển khơi làm nghề ảnh hưởng lớn sang các nghề thân thiện với môi trường, trong đó ưu tiên chuyển đổi 17 tàu làm nghề lưới kéo khai thác vùng khơi sang các nghề lồng bẫy, chụp, vây, câu, dịch vụ hậu cần, nuôi trồng thủy sản hoặc nghề cá giải trí.

Bên cạnh đó, tỉnh sẽ tổ chức tập huấn, đào tạo nghề cho khoảng 500 ngư dân có tàu cá chuyển đổi nghề, đảm bảo phù hợp với nghề chuyển đổi mới.

Tầm nhìn đến năm 2045: Cơ bản hoàn thiện việc chuyển tàu cá làm nghề khai thác hải sản ảnh hưởng đến nguồn lợi hải sản, môi trường, hệ sinh thái của các vùng biển. Góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu cá, ổn định đời sống của ngư dân; tham gia chủ động, có trách nhiệm để phát triển hiệu quả, bền vững ngành khai thác thủy sản.

Để thực hiện kế hoạch, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương tập trung vào các nhiệm vụ chính:

1. Quản lý nhà nước về khai thác thủy sản: Không cấp văn bản chấp thuận cho đóng mới, cải hoán, thuê, mua tàu cá đối với các nghề cấm, nghề hạn chế phát triển. Xây dựng quy định về tiêu chí đặc thù và quy trình xét duyệt hồ sơ đóng mới, cải hoán tàu cá; xác định hạn ngạch giấy phép khai thác cắt giảm hằng năm theo loại nghề.

2. Chuyển đổi sang các nghề khai thác khác: Đối với nghề lưới kéo, lưới rê thu ngừ, tỉnh sẽ cắt giảm những tàu có chiều dài từ 15m trở lên, tàu từ 15 năm tuổi trở lên trong giai đoạn 2026-2030. Đối với các tàu ven bờ, khuyến khích chuyển đổi sang dịch vụ hậu cần, nghề cá giải trí như tàu đáy kính ngắm san hô, câu mực, lặn ống thở, đánh cá trải nghiệm... gắn với phát triển du lịch.

3. Truyền thông: Đẩy mạnh tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về tác hại của khai thác hủy diệt, lợi ích của chuyển đổi nghề; tổ chức hội nghị, tọa đàm, đối thoại trực tiếp với ngư dân; nhân rộng các mô hình chuyển đổi hiệu quả.

Kế hoạch phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị:

- Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tham mưu chính sách hỗ trợ, xây dựng các quy định về quản lý tàu cá, tổ chức tập huấn, tuyên truyền và phối hợp tuần tra kiểm soát.

- Sở Tài chính bố trí kinh phí thực hiện từ nguồn ngân sách được giao hàng năm, phối hợp giám sát sử dụng vốn.

- Sở Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ mới, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

- Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về kế hoạch chuyển đổi.

- Sở Giáo dục và Đào tạo tham mưu chính sách đào tạo nghề, tư vấn hướng nghiệp, kết nối việc làm cho ngư dân sau chuyển đổi.

- Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Công an tỉnh tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi khai thác trái phép, sử dụng ngư cụ cấm, chất nổ, xung điện.

- UBND các xã, phường xây dựng kế hoạch chuyển đổi phù hợp với địa phương, rà soát nhu cầu học nghề của ngư dân, tổ chức các lớp đào tạo và thực hiện chính sách hỗ trợ.

Kinh phí triển khai Kế hoạch được bố trí từ nguồn kinh phí hoạt động hàng năm của các đơn vị theo chức năng, nhiệm vụ được giao. UBND tỉnh yêu cầu Thủ trưởng các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường tổ chức triển khai nghiêm túc. Trong quá trình thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc, các đơn vị kịp thời báo cáo UBND tỉnh (qua Sở Nông nghiệp và Môi trường) để xem xét, điều chỉnh phù hợp với thực tế.

Việc chuyển đổi nghề khai thác hải sản sẽ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững, nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu cá, đồng thời tạo sinh kế ổn định, cải thiện đời sống cho ngư dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk./.

Lê Thủy