Khẩn trương triển khai các giải pháp cấp bách cho niên vụ sầu riêng 2026 trước những thách thức từ thị trường xuất khẩu của tỉnh Đắk Lắk

Sáng ngày 05/7/2026, UBND tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức cuộc họp trực tuyến quan trọng nhằm đánh giá thực trạng và đề ra các giải pháp cấp bách cho niên vụ sầu riêng 2026. Cuộc họp do Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy chủ trì, với sự tham gia của đại diện các sở, ban, ngành, Hiệp hội Sầu riêng tỉnh, lãnh đạo các xã trọng điểm cùng nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã có mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói trên địa bàn.

Với khoảng 41.000 ha sầu riêng và sản lượng niên vụ 2025 đạt gần 446.000 tấn, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 1,1 tỷ USD, Đắk Lắk đang khẳng định vị thế là "thủ phủ" sầu riêng của cả nước. Tuy nhiên, bên cạnh những con số ấn tượng, ngành hàng chủ lực này đang đứng trước nhiều thách thức nghiêm trọng. Đáng chú ý, mặc dù đã được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt 280 mã số vùng trồng (MSVT) với diện tích khoảng 7.500 ha và 42 cơ sở đóng gói, cùng 165 MSVT mới đang được đề nghị cấp, nhưng những quy định ngày càng siết chặt từ phía đối tác nhập khẩu đang tạo áp lực lớn. Một số lô hàng xuất khẩu gần đây của Việt Nam đã bị cảnh báo về tồn dư Cadimi, nhiễm chất Vàng Ô (Auramine O), thậm chí bị trả hàng, tiềm ẩn nguy cơ đình chỉ mã số nếu không kiểm soát chặt chẽ.

Chia sẻ tại cuộc họp, đại diện Sở Công Thương thẳng thắn chỉ ra một thực tế đáng lo ngại đó là: năng lực kiểm nghiệm, thử nghiệm trên địa bàn tỉnh còn nhiều hạn chế. Trong bối cảnh quy định mới yêu cầu 100% lô hàng xuất khẩu phải được kiểm nghiệm trước thông quan, việc doanh nghiệp buộc phải gửi mẫu đến các thành phố lớn như Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hà Nội đã đẩy chi phí tăng cao, kéo dài thời gian, ảnh hưởng tiến độ giao hàng và sức cạnh tranh. Bên cạnh đó, tình trạng sử dụng trái phép, mạo danh mã số vùng trồng, trộn lẫn sản phẩm từ vùng chưa được cấp mã, cùng với việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất bảo quản không đúng quy định vẫn tồn tại ở một số địa phương. Hoạt động liên kết sản xuất, thu mua cũng bộc lộ bất ổn khi tình trạng tranh mua, tranh bán, phá vỡ hợp đồng, ép giá hay "bẻ kèo" diễn ra thường xuyên, gây mất ổn định thị trường và tiềm ẩn nguy cơ phức tạp về an ninh trật tự.

Trước thực tế đó, Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương phải xác định niên vụ 2026 là nhiệm vụ trọng tâm, tập trung chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ ngay từ đầu vụ, tuyệt đối không để ảnh hưởng đến thương hiệu và lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

Một trong những nhiệm vụ cấp bách được đặt ra là xử lý dứt điểm khoảng 3.000 ha (trong tổng số 7.500 ha) đã được cấp mã số nhưng phát sinh khó khăn về hồ sơ pháp lý và người đại diện. Chủ tịch UBND các xã có vùng trồng sẽ chủ trì rà soát từng mã số, xác định rõ nguyên nhân chồng lấn, tranh chấp, hướng dẫn kiện toàn tổ chức quản lý và cử người đại diện hợp pháp, hoàn thành báo cáo trước ngày 15/7.

Đồng thời, với 165 MSVT (diện tích khoảng 4.915 ha) đang chờ GACC kiểm tra, tỉnh yêu cầu hoàn thiện hồ sơ đầy đủ để sẵn sàng phục vụ công tác đánh giá. Hiệp hội Sầu riêng tỉnh được đề nghị hỗ trợ rà soát 15% số mã số đang chờ phê duyệt trước ngày 12/7 và phối hợp với các xã, Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn tất rà soát toàn bộ trước ngày 15/7.

Quyết định đáng chú ý là việc giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm việc với toàn bộ 109 cơ sở kinh doanh, sơ chế, bóc tách múi và cấp đông sầu riêng trên địa bàn. Các cơ sở này sẽ phải cam kết về sản lượng thu mua, chế biến và tiêu thụ trong niên vụ 2026. Những đơn vị không hợp tác hoặc không chấp hành có thể bị rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý và xử lý nghiêm theo quy định, thậm chí đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép.

Một đoàn công tác liên ngành sẽ được thành lập để rà soát, kiểm tra toàn diện hệ thống kho bãi thu mua, sơ chế, chế biến, cấp đông trên địa bàn (bao gồm cả các cơ sở xây dựng trên đất ở, đất nông nghiệp và các loại đất khác). Sở Tư pháp sẽ phối hợp thẩm định pháp lý để đề xuất phương án quản lý hài hòa, vừa bảo đảm nghiêm minh về đất đai, xây dựng vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp có năng lực, hạn chế tình trạng ùn ứ nông sản trong cao điểm thu hoạch.

Nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng kịch bản điều hành sản xuất, thu hoạch, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng niên vụ 2026, dựa trên dự báo sản lượng và diễn biến thị trường. Mục tiêu đặt ra là giá trị và sản lượng xuất khẩu năm 2026 phải cao hơn năm 2025. Đối với sản lượng không đủ điều kiện xuất khẩu tươi, tỉnh chủ trương điều tiết phân luồng tiêu thụ nội địa và thúc đẩy chế biến sâu, tận dụng tối đa năng lực chế biến hiện có, đồng thời kêu gọi doanh nghiệp đầu tư sản phẩm giá trị gia tăng như sấy khô, cấp đông.

Sở Công Thương được giao ban hành Kế hoạch đẩy mạnh tiêu thụ sầu riêng Đắk Lắk năm 2026, đa dạng hóa kênh phân phối, tăng cường thị trường nội địa, mở rộng xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng như Đài Loan (Trung Quốc), Singapore, Thái Lan… đối với dòng sản phẩm bóc múi, cấp đông. Các hoạt động xúc tiến thương mại kết nối B2B với nhà nhập khẩu Trung Quốc cũng sẽ được tổ chức nhằm tạo niềm tin và ký kết hợp đồng liên kết dài hạn.

Tận dụng cơ hội Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia chính thức vận hành từ ngày 01/7, UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương nghiên cứu, làm chủ quy trình và phát động đợt cao điểm "30 ngày đêm" để cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu. Phấn đấu 100% mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và doanh nghiệp xuất khẩu đủ điều kiện được kết nối, vận hành trên hệ thống.

Đặc biệt, tỉnh cũng sẽ nghiên cứu đề xuất của Hiệp hội Sầu riêng về mô hình quản lý mã số vùng trồng theo đơn vị hành chính cấp xã gắn với truy xuất điện tử, kết nối đồng bộ dữ liệu. Trên cơ sở đó, tỉnh sẽ kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường trao đổi với phía Trung Quốc để công nhận mô hình, hướng tới quản lý theo chuỗi và tăng cường hậu kiểm.

Kết luận tại cuộc họp, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh trách nhiệm của các địa phương trong việc đảm bảo tiêu thụ sầu riêng, đồng thời cảnh báo sẽ xử lý nghiêm người đứng đầu địa phương để xảy ra tồn đọng, ách tắc nông sản do lỗi chủ quan. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao theo dõi, đôn đốc và báo cáo định kỳ hàng tuần để kịp thời giải quyết khó khăn phát sinh, vượt thẩm quyền.

Bảo vệ thương hiệu và nâng cao giá trị cho ngành hàng sầu riêng, tiếp tục là trụ cột kinh tế quan trọng của địa phương và cả nước là mục tiêu mà tỉnh Đắk Lắk mong muốn hướng đến./.

Lê Thủy