Động lực mới cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của tỉnh Đắk Lắk

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng của các quốc gia và địa phương, tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Kế hoạch số 312/KH-UBND ngày 15/7/2026 phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo (ĐMST), hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo (KNST), thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Đây là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, đồng thời thể hiện quyết tâm của tỉnh đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế nhanh, bền vững.

Đắk Lắk bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian phát triển rộng lớn hơn sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Với diện tích hơn 18.096 km², dân số trên 3,34 triệu người, lực lượng lao động hơn 1,62 triệu người cùng hệ thống 102 đơn vị hành chính cấp xã. Không chỉ mở rộng về quy mô, tỉnh còn sở hữu nhiều lợi thế để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đó là nền nông nghiệp hàng hóa với nhiều sản phẩm chủ lực có giá trị xuất khẩu; tiềm năng phát triển công nghiệp chế biến, năng lượng tái tạo, logistics, kinh tế biển, du lịch, kinh tế số và dịch vụ. Cùng với đó là mạng lưới các trường đại học, cao đẳng, cơ sở nghiên cứu khoa học, cộng đồng doanh nghiệp ngày càng phát triển, tạo nền tảng thuận lợi để thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Trong bối cảnh cả nước triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc Đắk Lắk chủ động xây dựng Kế hoạch không chỉ nhằm triển khai Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 mà còn thể hiện quyết tâm chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên tri thức, công nghệ và năng suất.

Điểm nổi bật là thay đổi cách tiếp cận từ hỗ trợ từng hoạt động riêng lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm, còn viện nghiên cứu, trường đại học, nhà đầu tư, chuyên gia và các tổ chức hỗ trợ cùng tham gia hình thành mạng lưới liên kết chặt chẽ. Theo đó, tỉnh sẽ tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, cơ chế chính sách, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, nguồn nhân lực và các công cụ tài chính nhằm tạo môi trường thuận lợi để các ý tưởng sáng tạo được hình thành, thử nghiệm, phát triển và thương mại hóa. Đây cũng là xu hướng phát triển của nhiều địa phương và quốc gia trên thế giới, khi đổi mới sáng tạo không còn là hoạt động riêng của ngành khoa học và công nghệ mà trở thành động lực phát triển của toàn bộ nền kinh tế.

Nhiều mục tiêu cụ thể, thể hiện quyết tâm nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương như: Đến năm 2030, Đắk Lắk phấn đấu đưa Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) và Chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo cấp tỉnh vào nhóm 15 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước.

Đồng thời, đặt mục tiêu:

- Hỗ trợ tối thiểu 30 lượt doanh nghiệp khoa học và công nghệ và 90 doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ thông qua các hoạt động tư vấn, truyền thông, sở hữu trí tuệ, xúc tiến thương mại và tiếp cận chính sách.

- Tăng số lượng đơn đăng ký sáng chế và văn bằng bảo hộ sáng chế bình quân 16 - 18%/năm.

- Nâng tỷ lệ sáng chế được thương mại hóa đạt 8 - 10% số văn bằng bảo hộ được cấp.

- Có trên 40% doanh nghiệp thực hiện hoạt động đổi mới sáng tạo.

- Bảo đảm ít nhất 30% kết quả nghiên cứu từ các viện, trường được ứng dụng và thương mại hóa.

Những chỉ tiêu này không chỉ phản ánh quy mô hoạt động khoa học, công nghệ mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế.

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là định hướng xây dựng cơ chế Sandbox. Có thể hiểu, Sandbox là cơ chế cho phép doanh nghiệp, tổ chức được thử nghiệm có kiểm soát các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong phạm vi, thời gian và điều kiện nhất định đối với những lĩnh vực mà pháp luật chưa có quy định hoặc quy định hiện hành chưa theo kịp thực tiễn.

Thay vì phải chờ hoàn thiện toàn bộ khung pháp lý mới được triển khai, các doanh nghiệp có thể thử nghiệm sáng kiến mới dưới sự giám sát của cơ quan nhà nước. Kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở để đánh giá hiệu quả, kiểm soát rủi ro và hoàn thiện chính sách trong tương lai.

Theo định hướng của Kế hoạch, tỉnh sẽ ưu tiên triển khai Sandbox đối với các lĩnh vực có tiềm năng tạo đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), blockchain, robot, máy bay không người lái, công nghệ y - sinh, năng lượng mới, vật liệu mới và các công nghệ tiên tiến khác. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý, từ "quản lý những gì đã có" sang "kiến tạo môi trường để cái mới được hình thành và phát triển", góp phần khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới.

Khác với cách tiếp cận truyền thống, Kế hoạch xác định doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo. Theo đó, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ từ hạ tầng kỹ thuật, không gian làm việc chung, phòng thí nghiệm dùng chung, đào tạo quản trị đổi mới sáng tạo, tư vấn chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn chất lượng đến xúc tiến thương mại và kết nối đầu tư.

Tỉnh cũng sẽ nghiên cứu thành lập Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Quỹ đầu tư mạo hiểm, triển khai các cơ chế hỗ trợ lãi suất vay, hỗ trợ đổi mới công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp thông qua phiếu hỗ trợ tài chính (voucher) và nhiều chính sách khác nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm mới.

Khuyến khích hình thành các doanh nghiệp spin-off, spin-out từ các viện nghiên cứu, trường đại học để đưa nhanh kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh, rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và thị trường.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục kiện toàn và nâng cao hiệu quả hoạt động của Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh Đắk Lắk. Theo định hướng mới, Trung tâm không chỉ thực hiện chức năng hỗ trợ doanh nghiệp mà sẽ trở thành đầu mối kết nối toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh.

Tại đây sẽ từng bước hình thành các không gian làm việc chung, phòng hội thảo, khu trình diễn công nghệ, khu kết nối cung - cầu công nghệ, cơ sở ươm tạo doanh nghiệp, phòng thí nghiệm dùng chung, không gian triển khai Sandbox và nền tảng quản lý số phục vụ hoạt động đổi mới sáng tạo. Và đây sẽ là nơi hội tụ các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, góp phần thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp công nghệ và hình thành các mô hình kinh doanh mới.

Không chỉ tập trung vào doanh nghiệp, Kế hoạch còn hướng tới xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội. Theo đó, tỉnh sẽ tổ chức thường niên các sự kiện như TECHFEST Đắk Lắk, INNOVATION DAY, các cuộc thi đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo, diễn đàn kết nối đầu tư, triển lãm công nghệ và nhiều hoạt động truyền thông trên nền tảng số nhằm lan tỏa tinh thần sáng tạo trong cộng đồng.

Các trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu, tổ chức chính trị - xã hội, hiệp hội doanh nghiệp, đoàn viên thanh niên, hội viên phụ nữ và cộng đồng doanh nghiệp đều được xác định là những chủ thể quan trọng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Thông qua mô hình liên kết giữa Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp - nhà đầu tư, tỉnh kỳ vọng hình thành môi trường thuận lợi để các ý tưởng sáng tạo được phát triển thành sản phẩm, dịch vụ và doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Kế hoạch lần này không chỉ nằm ở số lượng nhiệm vụ hay chính sách hỗ trợ được ban hành mà ở sự thay đổi về tư duy phát triển. Nếu trước đây khoa học và công nghệ chủ yếu được xem là lĩnh vực quản lý nhà nước thì nay đổi mới sáng tạo được xác định là động lực xuyên suốt của mọi ngành, mọi lĩnh vực và mọi chủ thể trong nền kinh tế. Việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, phát huy vai trò trung tâm của doanh nghiệp, thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, nhà đầu tư và cộng đồng khởi nghiệp sẽ tạo nền tảng để hình thành nhiều sản phẩm, công nghệ và mô hình kinh doanh mới có giá trị gia tăng cao.

Với định hướng đúng đắn cùng các cơ chế đột phá như Sandbox, quỹ phát triển khoa học và công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và các chương trình hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu, Kế hoạch sẽ tạo xung lực mới cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của tỉnh, góp phần nâng cao năng suất, sức cạnh tranh của doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững, từng bước đưa Đắk Lắk trở thành một trong những trung tâm đổi mới sáng tạo năng động./.

Lê Thủy