Cảnh giác trước chiêu trò lừa phỉnh, dụ dỗ ly hương

Các thủ đoạn dụ dỗ, kích động đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) vượt biên trái phép hết sức phức tạp, tinh vi, cần nhiều giải pháp đồng bộ giúp người dân nâng cao cảnh giác.

“Thiên đường” chỉ là “bánh vẽ”

Tây Nguyên luôn là địa bàn mà các thế lực thù địch, phản động nhòm ngó, lợi dụng. Chúng không từ một thủ đoạn nào để khoét sâu khó khăn, gieo rắc hoài nghi, kích động tư tưởng ly khai, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Một trong những thủ đoạn thâm độc đó là dụ dỗ, lừa phỉnh đồng bào DTTS vượt biên trái phép dưới chiêu bài “tìm miền đất hứa”, để rồi đẩy nhiều gia đình vào cảnh ly tán, khốn cùng, thậm chí trở thành công cụ cho âm mưu chống phá đất nước. 

Mới đây, gia đình anh Hara Y Siêu (buôn Kít, xã Sông Hinh) đã được chính quyền địa phương và Công an tỉnh hỗ trợ, giúp đỡ quay về với buôn làng sau 7 năm lưu lạc nơi xứ người. Trước đó, vào năm 2019, vì nhẹ dạ nghe theo lời dụ dỗ về một “miền đất hứa”, anh Hara Y Siêu đã bán hết tài sản đưa vợ con vượt biên trái phép sang Thái Lan. Đến nơi, anh mới vỡ lẽ những lời dụ dỗ là lừa bịp và muốn hồi hương, song bị các đối tượng trong các tổ chức phản động đe dọa, ngăn cản. May mắn là sau đó gia đình anh đã được Công an tỉnh Đắk Lắk và lực lượng chức năng hỗ trợ để được trở về với bà con, buôn làng. 

Không chỉ giúp hồi hương, Công an tỉnh Đắk Lắk và chính quyền địa phương còn hỗ trợ, tặng quà giúp gia đình anh Hara Y Siêu sớm ổn định cuộc sống. Ảnh: Nguyên Khang

Không chỉ trường hợp gia đình anh Hara Y Siêu, thời gian qua Công an tỉnh Đắk Lắk đã vận động, phối hợp chính quyền địa phương tổ chức đón nhiều công dân bị dụ dỗ, lừa phỉnh vượt biên trái phép hồi hương. 

Thủ đoạn của chúng là hứa hẹn, dụ dỗ về một “thiên đường”, nơi không cần làm mà vẫn có ăn, có cuộc sống giàu sang... Điều đáng lo ngại là thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi hơn. Nếu trước đây chúng chủ yếu tổ chức vượt biên qua đường tiểu ngạch bằng các đường mòn, lối mở biên giới sang Campuchia, Thái Lan thì nay chuyển sang “hợp pháp hóa” bằng cách hướng dẫn làm hộ chiếu, visa du lịch, thăm thân rồi tìm mọi cách để số công dân Việt Nam nói trên trốn ở lại nước ngoài bất hợp pháp, thậm chí làm đơn xin tị nạn đến các quốc gia phương Tây. 

Rất nhiều người đã bị hấp dẫn bởi “bánh vẽ” của các đối tượng xấu, để rồi phải trải qua những tháng ngày sống chui nhủi, khốn cùng, bất hợp pháp. Muốn quay về khi đã "vỡ mộng" thì không ít người bị ngăn cản, đe dọa rằng nếu quay về Việt Nam sẽ bị chính quyền bắt bớ, bỏ tù khiến nhiều người đành ngậm đắng nuốt cay ở lại.

Không ít trường hợp đã bị các đối tượng phản động lợi dụng làm công cụ chống phá Đảng, Nhà nước Việt Nam, gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. 

Để ngăn chặn tình trạng lừa phỉnh, dụ dỗ

Trái với lời đe dọa của các đối tượng, cơ quan chức năng Việt Nam và các địa phương luôn hỗ trợ, giúp đỡ những người vượt biên hồi hương. Tháng 3/2025 UBND tỉnh Đắk Lắk đã có thư kêu gọi khuyến khích bà con quay về định cư tại quê nhà, đóng góp vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tỉnh sẽ hỗ trợ đồng bào trong việc làm thủ tục pháp lý, hành chính, cấp giấy tờ tùy thân, đất đai và hỗ trợ việc làm.

Trên thực tế, trong những năm qua, đã có hàng chục trường hợp được giúp đỡ hồi hương, dù trước đó có những vi phạm pháp luật về xuất, nhập cảnh, những người này không bị xử lý hành chính hay hình sự mà còn được chính quyền, các tổ chức đoàn thể động viên, hỗ trợ nhu yếu phẩm ban đầu, hướng dẫn tiếp cận các chính sách hỗ trợ về chỗ ở, việc làm, phát triển kinh tế.

Thực tế trong những năm qua, đồng bào DTTS không chỉ được Đảng, Nhà nước quan tâm hỗ trợ đất ở, đất sản xuất và nước sinh hoạt mà còn được khuyến khích, hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu, cây trồng vật nuôi, phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa; thanh niên được hỗ trợ đào tạo nghề, đi xuất khẩu lao động, khuyến khích khởi nghiệp… Mới đây, Chính phủ đã có Chỉ thị số 19/CT-TTg ngày 12/5/2026 về đẩy mạnh việc thực hiện Chiến lược công tác dân tộc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 với yêu cầu kiên quyết về đẩy nhanh tiến độ thực hiện các chính sách, chương trình, dự án ở vùng đồng bào DTTS và miền núi; thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc, giải quyết các vấn đề cấp thiết để ổn định cuộc sống...

Để ngăn chặn tình trạng lừa phỉnh, dụ dỗ đồng bào DTTS vượt biên trái phép, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: tiếp tục thực hiện hiệu quả các chính sách về dân tộc của Đảng, Nhà nước; chủ động phát hiện và xử lý nghiêm khắc những đối tượng dụ dỗ, lừa phỉnh, tổ chức cho người dân đi nước ngoài trái phép. 

Đặc biệt, tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức giúp đồng bào các DTTS nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn của các đối tượng xấu cũng như nhận thấy được những ưu việt trong chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước ta. Phải nâng cao dân trí và “sức đề kháng thông tin” cho đồng bào, nhất là thanh niên DTTS; cần xây dựng hệ sinh thái truyền thông số bằng tiếng dân tộc, dễ hiểu, gần gũi, trực quan; trang bị kỹ năng nhận diện tin giả, lừa đảo, luận điệu xuyên tạc cho người dân. 

Phát huy hơn nữa vai trò của già làng, trưởng buôn, người có uy tín, chức sắc tôn giáo và những người từng vượt biên trở về. Không ai thuyết phục cộng đồng tốt hơn những tiếng nói từ chính cộng đồng. Những câu chuyện thật, hệ lụy thật, bài học thật sẽ có sức cảnh tỉnh mạnh hơn mọi khẩu hiệu.

Quan trọng hơn, chính sách đối với người hồi hương cần tiếp tục nhân văn, nhất quán: giúp họ tái hòa nhập, xóa mặc cảm, ổn định cuộc sống. Bởi mỗi người trở về và ổn định cuộc sống sẽ là một minh chứng sống động bác bỏ luận điệu xuyên tạc, củng cố niềm tin cho cộng đồng.

Hồng Hà