Quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 – 2030

Trong bối cảnh việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2030 tại một số bộ, ngành, địa phương còn chậm, tiến độ giải ngân vốn ngân sách nhà nước chưa đáp ứng yêu cầu đề ra, tại Chỉ thị số 22/CT-TTg ngày 22/5/2026, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung khẩn trương hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các nhiệm vụ, dự án và nâng cao hiệu quả giải ngân nguồn vốn được giao.

Theo đánh giá, thời gian qua các Bộ, ngành Trung ương và địa phương đã tập trung ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều cơ chế, chính sách, văn bản hướng dẫn để tổ chức thực hiện Chương trình. Tuy nhiên, tiến độ triển khai vẫn còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu đề ra. Cụ thể, một số Bộ chưa ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 – 2030 và hướng dẫn các nội dung thuộc Chương trình. Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Giáo dục và Đào tạo chưa ban hành văn bản hướng dẫn Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới; các Bộ Nội vụ, Xây dựng, Giáo dục và Đào tạo, Khoa học và Công nghệ chưa ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện các nội dung của Chương trình.

Bên cạnh đó, tình hình giải ngân vốn ngân sách nhà nước còn thấp. Lũy kế đến ngày 30/4/2026, vốn đầu tư công giải ngân đạt 510,78 tỷ đồng, tương đương 7,8% kế hoạch vốn năm 2025 được kéo dài sang năm 2026; kinh phí thường xuyên giải ngân đạt 729,85 tỷ đồng, tương đương 7,2% dự toán.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, người đứng đầu cơ quan trung ương và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố xác định việc triển khai Chương trình là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, thường xuyên và liên tục. Việc tổ chức thực hiện phải bảo đảm đúng tiến độ, đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đúng thẩm quyền; công khai, minh bạch, hiệu quả; không để xảy ra trùng lặp nhiệm vụ chi, trùng đối tượng hỗ trợ, phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản, thất thoát, lãng phí và tiêu cực. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; đề cao trách nhiệm của cấp tỉnh, cấp xã; không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện Chương trình và giải ngân vốn.

Đối với nhiệm vụ hoàn thiện văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình, Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Giáo dục và Đào tạo phải ban hành văn bản hướng dẫn nội dung tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới trước ngày 30/5/2026. Đồng thời, các Bộ Nội vụ, Xây dựng, Giáo dục và Đào tạo, Khoa học và Công nghệ phải hoàn thành việc ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện các nội dung của Chương trình trước ngày 30/5/2026, bảo đảm thống nhất, khả thi, không phát sinh thủ tục không cần thiết.

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố được yêu cầu khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo Chương trình, cơ quan thường trực và bộ phận giúp việc trước ngày 10/6/2026; Đối với cấp xã, tùy thuộc vào tình hình thực tế, nghiên cứu, thành lập Ban Chỉ đạo Chương trình (trên nguyên tắc không được phát sinh thêm tổ chức, biên chế); đồng thời nghiên cứu, xây dựng nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước giai đoạn 2026 – 2030, trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định trong tháng 6/2026. Việc phân bổ nguồn lực phải ưu tiên ở mức cao nhất cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn; vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; khu vực an toàn khu, biên giới và hải đảo nhằm giải quyết các vấn đề cấp thiết như đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và hạ tầng xã hội thiết yếu.

Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân nguồn vốn ngân sách trung ương năm 2025 chuyển sang năm 2026. Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả thực hiện và giải ngân trên địa bàn; hoàn thành rà soát các nhiệm vụ dở dang, chưa hoàn thành trước ngày 30/5/2026 để xử lý theo quy định.

Định kỳ trước ngày 20 hằng tháng, UBND cấp tỉnh và các bộ, cơ quan trung ương phải báo cáo tình hình thực hiện, giải ngân, khó khăn, vướng mắc và trách nhiệm xử lý về Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đồng gửi Bộ Tài chính và Bộ Dân tộc và Tôn giáo để tổng hợp theo phạm vi quản lý.

Theo phân công tại Chỉ thị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Chương trình; tổng hợp tình hình triển khai và kịp thời báo cáo, đề xuất Thủ tướng Chính phủ xử lý đối với các bộ, ngành, địa phương chậm ban hành văn bản hướng dẫn, chậm giải ngân hoặc để xảy ra sai phạm trong quá trình tổ chức thực hiện./.

Lê Thủy