Cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh – Những điểm mới nổi bật của Nghị định số 18/2026/NĐ-CP

Ngày 14/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 18/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/01/2026, sửa đổi, bổ sung một số nghị định thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp nhằm cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Văn bản này được xem là bước tiến quan trọng trong cải cách thể chế, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Công nhận giá trị pháp lý của kết quả giải quyết thủ tục điện tử: Một nội dung đột phá của Nghị định là việc bổ sung vào các nghị định liên quan để quy định rõ: Kết quả giải quyết thủ tục hành chính được ký số, phát hành theo quy định về công tác văn thư để trả cho tổ chức, cá nhân dưới dạng bản giấy và bản điện tử; trường hợp người dân chỉ yêu cầu bản điện tử thì cơ quan có thẩm quyền thực hiện theo đề nghị đó. Đặc biệt, kết quả giải quyết thủ tục hành chính bản điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy.

Quy định này tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp, giúp người dân và doanh nghiệp yên tâm sử dụng hồ sơ điện tử trong giao dịch, giảm mạnh chi phí in ấn, lưu trữ và đi lại.

Rút ngắn đáng kể thời hạn giải quyết hồ sơ: Nghị định số 18/2026/NĐ-CP điều chỉnh nhiều mốc thời gian xử lý theo hướng tinh gọn hơn. Hàng loạt thủ tục trước đây có thời hạn 15 ngày được rút xuống còn 10 ngày làm việc; các thủ tục 30 ngày được giảm còn 22 ngày làm việc; một số thủ tục 10 ngày giảm còn 08 ngày làm việc.

Việc chuẩn hóa và rút ngắn thời hạn không chỉ nâng cao trách nhiệm của cơ quan giải quyết mà còn trực tiếp tiết kiệm thời gian, chi phí cho tổ chức, cá nhân, nhất là trong các lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn như công chứng, đăng ký biện pháp bảo đảm, giám định tư pháp.

Loại bỏ giấy tờ không cần thiết, tăng khai thác dữ liệu số: Nghị định bổ sung quy định cho phép khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành để thay thế thành phần hồ sơ mà trước đây người dân phải nộp bản giấy. Khi thông tin đã có trên hệ thống, người yêu cầu không phải cung cấp lại, hạn chế tình trạng yêu cầu “giấy phép con”, sao y chứng thực trùng lặp.

Đây là bước chuyển mạnh từ tư duy “quản lý bằng hồ sơ” sang “quản lý bằng dữ liệu”, phù hợp với chủ trương xây dựng Chính phủ số và kết nối liên thông giữa các cơ quan nhà nước.

Sửa đổi đồng bộ nhiều thủ tục trong lĩnh vực tư pháp: Nhiều quy định liên quan đến công chứng, giám định tư pháp, trợ giúp pháp lý, dịch vụ pháp lý, đăng ký biện pháp bảo đảm, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa được sửa đổi theo hướng thuận lợi hơn. Đáng chú ý:

• Thủ tục đăng ký lại hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp được rút gọn, cho phép nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia;
• Hồ sơ đăng ký hành nghề giám định được tinh giản thành phần giấy tờ;
• Trong lĩnh vực hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, 02 thủ tục được gộp thành 01 thủ tục, giảm đáng kể bước trung gian.

Những thay đổi này giúp người hành nghề, tổ chức bổ trợ tư pháp và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ pháp lý nhanh chóng, minh bạch hơn.

Bước tiến trong cải cách hành chính tư pháp: Có thể khẳng định, Nghị định số 18/2026/NĐ-CP thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc: Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh không cần thiết; Khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin, mở rộng dịch vụ công trực tuyến; Bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp; Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực thuộc Bộ Tư pháp.

Việc triển khai Nghị định sẽ góp phần hình thành môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, giảm chi phí tuân thủ cho xã hội. Các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân khi thực hiện thủ tục về công chứng, giám định, luật sư, quản tài viên, trợ giúp pháp lý, hành chính tư pháp… cần chủ động cập nhật quy định mới để thực hiện đúng, đầy đủ và hiệu quả hơn.

B. Tuyết